2018  nr 2
 
   
 
 
 Nie miał odpocznienia 1   
 
 Krzyż - centrum świata 2   
 
 Bardziej poważali gwóźdź niż diadem 3   
 
 Nie było dnia bardziej radosnego 4   
 
 Hołd papieży i cesarzy 5   
 
 Zwierciadło Ewangelii 6   
 
 „Obraz nie ludzką ręką uczyniony” 7   
 
 Ujrzał i uwierzył 8   
 
 Dotykała i okrywała ciało Zbawiciela 9   
 
 Świętokrzyskie: góry i relikwie10   
 
 
 
 
 
 
 
wydawnictwo prenumerata sprzedaż wysyłkowa sklep kontakt linki strona główna
 
  
  Krzyż - centrum świata
 
  Święte drzewo, na którym skonał Chrystus, razem z krzyżami obu łotrów wrzucono do zagłębienia w skale na stokach Golgoty (według prawa żydowskiego wszystkie zakrwawione narzędzia i przedmioty męki były uważane za nieczyste). Rzymianie niebawem przysypali to miejsce ziemią i gruzami. Aby zatrzeć wszelkie ślady po Chrystusie, na Golgocie urządzono ołtarze Jowisza i Wenery. O świętym miejscu nie zapomnieli jednak pierwsi chrześcijanie. Kiedy cesarz Konstantyn Wielki nawrócił się i zezwolił na wyznawanie wiary chrześcijańskiej (w 313 r. w Mediolanie ogłosił edykt zapewniający chrześcijanom wolność wyznawania wiary), właśnie w tym miejscu na Golgocie podjęto poszukiwania Krzyża Chrystusowego. 

 
  
  
Chrystus niosący krzyż, Tycjan, XVI w..

Fot. Fot. Prado Image/Wikimedia Commons

 
 
  
 
  Sen i polityka cesarzowej
 
  Odnalezienie tej wyjątkowo cennej świętej pamiątki zawdzięczamy matce Konstantyna, cesarzowej Helenie, która udała się do Jerozolimy. Helena nawróciła się około roku 312. Dawno już planowała pielgrzymkę do Ziemi Świętej. Miała sen, w którym odnajduje relikwie Świętego Krzyża. Jednak motywacja religijna nie była jedyną, dla której cesarzowa udała się w niebezpieczną podróż. Jej syn Konstantyn obchodził właśnie 20. rocznicę objęcia tronu. Chciała podczas podróży okazać łaskawość swego syna wobec poddanych. Wszędzie, gdzie się zatrzymywała, rozdawała hojne podarunki, wyzwalała jeńców i na powrót przyjmowała wygnańców. Relikwie miały pomóc w utrzymaniu władzy syna i zjednoczeniu tego ogromnego cesarstwa, składającego się z wielu nacji. Trud pielgrzymki do Ziemi Świętej i odnalezienia Krzyża Świętego podjęła już w podeszłym wieku.
 
  Zagorzali przeciwnicy
 
  Rozpoczęto wielkie prace i po usunięciu dziesiątek ton gruzu dokopano się do kilku świętych miejsc.  W wyniku wykopalisk odnaleziono trzy krzyże: Krzyż Chrystusowy oraz pozostałe dwa należące do wspomnianych w Ewangelii łotrów. Odkrycia dokonano blisko trzy wieki po śmierci Pana Jezusa. W miejscu znalezienia krzyża biskup jerozolimski Makary, z polecenia cesarza Konstantyna, rozpoczął wkrótce wznoszenie bazyliki. 
Odnalezienie krzyża zostało opisane w zachowanych do dzisiaj źródłach. Sozomen z Gazy tak pisał: „Nawet nasi najbardziej zagorzali przeciwnicy nie mogą podawać w wątpliwość prawdziwości tej historii. Wydarzenia te opisaliśmy tak dokładnie, jak zostały nam przekazane z wszelkimi szczegółami przez mężczyzn, dzięki którym informacje te przechodziły z ojca na syna”.
 
  Wypełnia całą kulę ziemską
 
  Św. Helena podzieliła krzyż Chrystusa na trzy części, aby ofiarować je głównym ówczesnym ośrodkom chrześcijaństwa: Jerozolimie, Rzymowi i Konstantynopolowi. Ufundowała bazyliki: Narodzenia w Betlejem i Grobu Bożego w Jerozolimie. Z czasem krzyż podzielono na wiele drobnych części, aby każda znaczniejsza świątynia w Europie mogła mieć bodaj małą cząstkę tej relikwii. Biskup Cyryl z Jerozolimy pisał: „Drzewo Krzyża teraz wypełnia niemal całą kulę ziemską”. Wszędzie, gdzie pojawiały się relikwie, wierni darzyli je wielkim kultem. Do miejsc ich przechowywania pielgrzymowały tłumy, powstawały kościoły i relikwiarze. W niektórych miejscach wprowadzone nawet straże, gdyż zdarzyło się, że jeden z czcicieli relikwii... odgryzł cząstkę Krzyża świętego i ją ukradł.
 
  Kamień milowy
 
  Największy hołd Krzyż Prawdziwy odbierał w Konstantynopolu, który był wówczas stolicą świata. Właśnie tam powstało wiele relikwiarzy, które potem znalazły się w Europie. Nawet mimo burzliwych dziejów (wyprawy krzyżowe, najazdy, plądrowanie miasta) Konstantynopol jeszcze długie wieki posiadał zdecydowanie najwięcej relikwii Męki Pańskiej. W samym środku miasta ustawiono Milion, czyli pierwszy kamień milowy, od którego liczono wszystkie odległości w cesarstwie. Na kopule łuku triumfalnego ustawiono relikwiarz z cząstką Krzyża Świętego - w ten sposób Krzyż stał się centrum świata.


 
  

Cud rozpoznania Krzyża Prawdziwego

Gdy na Golgocie znaleziono trzy krzyże, nikt początkowo nie wiedział, na którym z nich umarł Chrystus. Wówczas biskup Jerozolimy Makary nakazał podać kolejno każdy z trzech krzyży pewnej ciężko chorej kobiecie. Gdy dotknęła pierwszego - nic się nie stało. Podobnie przy drugim. Jednak kiedy jej palce spoczęły na trzecim, nastąpiła niezwykła przemiana: kobieta odzyskała siły i została cudownie uzdrowiona.


 
  

Dlaczego dwie poprzeczne belki?

Wiele relikwiarzy czy obrazów ukazujących Krzyż Prawdziwy ma wspólną cechę. Otóż krzyż na tych wyobrażeniach ma dwie poprzeczne belki. Ma to związek z odnalezieniem prostokątnej tabliczki, na której wypisywano zbrodnie skazańca, zwanej Titulus. Tabliczka, powiązana ze śmiercią Chrystusa, została odnaleziona wraz z pozostałymi relikwiami Męki Pańskiej. Na obrazach tworzy „trzecią” belkę.


 
  
  
Sewilla

Fot. CarlosVdeHabsburgo/Wikimedia Commons

 
 
 
Tygodnik Tygodnik DOMINIK Tygodnik Miesiecznik Służba