2018  nr 2
 
   
 
 
 Nie miał odpocznienia 1   
 
 Krzyż - centrum świata 2   
 
 Bardziej poważali gwóźdź niż diadem 3   
 
 Nie było dnia bardziej radosnego 4   
 
 Hołd papieży i cesarzy 5   
 
 Zwierciadło Ewangelii 6   
 
 „Obraz nie ludzką ręką uczyniony” 7   
 
 Ujrzał i uwierzył 8   
 
 Dotykała i okrywała ciało Zbawiciela 9   
 
 Świętokrzyskie: góry i relikwie10   
 
 
 
 
 
 
 
wydawnictwo prenumerata sprzedaż wysyłkowa sklep kontakt linki strona główna
 
  
  Bardziej poważali gwóźdź niż diadem
 
  Doliczono się aż 33 gwoździ, które w różnych sanktuariach świata przechowywane są jako pamiątki zbawczej śmierci Pana Jezusa. Tak duża liczba wynika z podzielenia gwoździ z Golgoty na drobniejsze części i łączenia ich ze zwykłymi gwoździami.

 
  
  
Przybicie do krzyża, Gerard David, XV w.

Fot. Web Gallery of Art/Wikimedia Commons

 
 
  Gwoździe odnalazła św. Helena wraz z innymi relikwiami Męki Pańskiej. Mierzyły one 16 cm długości i przebijały nadgarstki Jezusa, nie zaś - jak często przedstawia się na obrazach - Jego dłonie. Jeden z gwoździ cesarzowa zabrała do Rzymu, natomiast dwa pozostałe przekazała synowi. Relikwie podzielono na małe części. „Matka cesarza udzieliła wskazówek, aby część gwoździ osadzona została w cesarskim hełmie, by głowa jej syna chroniona była od włóczni wroga. Inną część kazała wtopić w uprząż jego konia, nie tylko po to, by zapewnić cesarzowi bezpieczeństwo, ale również po to, by spełnić starą przepowiednię, bowiem prorok Zachariasz powiedział: ťprzy rzędach końskich będzie napis Poświęcone PanuŤ”. Konstantyn i Helena zapoczątkowali tym samym tradycję łączenia relikwii z insygniami władzy. (Kilka wieków później jedną z cząstek relikwii umieszczono w koronie, którą koronowano cesarzy zachodniochrześcijańskich, poczynając od Karola Wielkiego. Diadem z cząstką relikwii spoczywał także na skroniach Napoleona Bonaparte).  Św. Ambroży miał pochwalać decyzję o wtopieniu relikwii w koronę cesarską. „Na skroniach korona, w dłoniach cugle, korona od krzyża, aby wiara jaśniała; również cugle od krzyża, aby panowała władza i sprawiedliwy umiar, zamiast nieprawych rządów”. I święty dodawał: „Cesarze bardziej poważali gwóźdź z Jego Krzyża niż swój diadem”.
 
  Relikwia z chmury i ocalenie od zarazy
 
  Cząstka gwoździa wtopionego z uzdę konia cesarza Konstantyna dziś najprawdopodobniej znajduje się w Mediolanie. W monumentalnej katedrze św. Karol Boromeusz, arcybiskup mediolański, kazał w XVI wieku stworzyć dla relikwii chyba najbardziej spektakularny relikwiarz świata. Skonstruowano specjalny mechanizm - dekorowaną malowidłami aniołów windę z drewna, zwaną Nivola - czyli chmurka. Ponad nią postawiono purpurowy baldachim. Windę oświetlały figury aniołów, trzymających świece. Od czasów Karola Boromeusz co roku 3 maja ten niezwykły relikwiarz, zawieszony pod sklepieniem katedry na wysokości 42 metrów, jest spuszczany za pomocą sznurów w dół, by wierni mogli oddać mu hołd. Święty Karol darzył relikwie tak wielkim kultem, że gdy miasto nawiedziła duma, zawiesił cząstki świętego gwoździa na wielkim drewnianym krzyżu, który osobiście, boso, ze sznurem na szyi niósł w procesji ulicami miasta, błagając o ocalenie dla mieszkańców. Modlitwy zostały wysłuchane. Pozostałe części świętych gwoździ, jak i innych relikwii Męki Pańskiej, były ofiarowywane jako prezenty dla najważniejszych osób świata polityki i Kościoła. Tłumaczy to istnienie obecnie na świecie ponad 30 gwoździ, uznawanych za relikwie.

 
  

Bazylika Świętego Krzyża Jerozolimskiego w Rzymie

Do najważniejszych świątyń, które upamiętniają Mękę Pańską, należy Bazylika Świętego Krzyża Jerozolimskiego (Santa Croce in Gerusalemme) w Rzymie. Bazylika ta, wzniesiona na zboczu wzgórza Eskwilin, wiąże się bezpośrednio z odnalezieniem przez św. Helenę Krzyża Świętego oraz innych relikwii Męki Pańskiej. 
Kościół polecili wybudować cesarz Konstantyn Wielki i św. Helena. Choć świątynia stanęła z dala od centrum Rzymu, szybko stała się celem licznych pielgrzymek, ponieważ umieszczono w niej pamiątki Męki Chrystusa przywiezione przez cesarzową z Ziemi Świętej. Wyjątkowy charakter tego kościoła podkreślono stawiając go na ziemi, którą św. Helena przywiozła z Jerozolimy. W ciągu wieków świątynia kilkakrotnie zmieniała kształt. Jej obecna postać jest efektem barokowej przebudowy dokonanej w połowie XVIII wieku.
Najcenniejszymi skarbami zgromadzonymi w Bazylice Świętego Krzyża Jerozolimskiego są relikwie związane z Męką Chrystusa. Są to: fragmenty Krzyża Świętego, jeden z gwoździ, którymi przybito Jezusa do krzyża, dwa ciernie z korony. Wśród relikwii znajduje się także Titulus. 
Szczególne uroczystości odbywają się tu co roku 14 września w święto Podwyższenia Krzyża Świętego.


 
  
  
Relikwiarz w katedrze w Carpentras, Francja

Fot. Marianne Casamance/Wikimedia Commons

 
 
 
Tygodnik Tygodnik DOMINIK Tygodnik Miesiecznik Służba