2011  nr 1
 
  Redakcja składa serdeczne podziękowania za udostępnienie archiwum i zdjęć oraz pomoc merytorycznš w przygotowaniu numeru: Ojcu Stanisławowi Gliœcie OFMConv. – Gwardianowi Klasztoru Franciszkanów w Krakowie, Siostrom Klaryskom z Klasztoru w Krakowie, Księdzu Stanisławowi Langnerowi – Proboszczowi Parafii pw. Wniebowzięcia NMP i œw. Józefa Rzemieœlnika w Ojcowie-Grodzisku, Księdzu Kanonikowi Janowi Robakowi – Proboszczowi Parafii pw. œw. Mikołaja w Skale oraz Panu Magistrowi Piotrowi Trzcionce. 
 
 
 Księżniczka z rodu Piastów 1   
 
 Małżonka króla Kolomana 2   
 
 Pierwsza polska klaryska 3   
 
 Dusza jak gwiazda 4   
 
 Pamięć o Matce, Fundatorce i Patronce 5   
 
 Tu spoczywa Błogosławiona 6   
 
 Bazylika przy Franciszkańskiej 7   
 
 Grodzisko na skale 8   
 
 Pustelnia błogosławionej Salomei 9   
 
 Patronko nasza, Salomeo święta 10   
 
 Litania do bł. Salomei11   
 
 
 
 
 
 
 
wydawnictwo   prenumerata sprzedaż wysyłkowa  sklep   kontakt  strona główna
 
  
  Pierwsza polska klaryska
 
  Salomea jeszcze jako królowa w Slawonii wstąpiła do III Zakonu św. Franciszka i żyła w duchu ewangelicznego ubóstwa i pokuty. Po owdowieniu i powrocie do Ojczyzny postanowiła jeszcze bardziej radykalnie realizować w swoim życiu franciszkańskie ideały. Zwróciła się do braci franciszkanów - którzy przybyli na ziemię polskie już za panowania Henryka Pobożnego - o pomoc w założeniu w Polsce żeńskiej gałęzi franciszkańskiego zakonu. W roku 1245 w Sandomierzu Salomea jako pierwsza Polka została uroczyście przyjęta przez kapitułę prowincji czesko-polskiej do zakonu św. Franciszka. Franciszkański habit otrzymała z rąk prowincjała, br. Rajmunda, a konsekracji dziewic udzielił jej biskup krakowski Jan Prandota. Po obłóczynach wraz z siostrami przysłanymi z klasztoru praskiego przez św. Agnieszkę Czeską utworzyła pierwszy polski klasztor Pań Ubogich, zwanych obecnie Ubogimi Siostrami św. Klary lub klaryskami.
 
 
  
Na obrazach bł. Salomea przedstawiana jest często jako mniszka klęcząca przed Matką Bożą z Dzieciątkiem i wskazująca w geście wyrzeczenia na swoją królewską koronę.

Fot. o. Franciszek Solarz

 
 
 
Fundacja w Zawichoście
 
  Nowa wspólnota zakonna początkowo przebywała w Sandomierzu, zapewne w obrębie książęcego zamku, podczas gdy książę Bolesław budował dla sióstr klasztor w Zawichoście. Z fundacji księcia oraz Salomei powstał okazały kościół, klasztor dla około sześćdziesięciu sióstr, dom zakonny dla franciszkanów pełniących w konwencie duchową posługę oraz szpital dla ubogich (aby zachować wierność franciszkańskiemu ideałowi ubóstwa, klasztor nie posiadał uposażenia, lecz miał się utrzymywać z części darowizn na rzecz szpitala). Salomea nie przyjęła godności ksieni klasztoru. Jako fundatorka troszczyła się o sprawy majątkowe konwentu, rządy wspólnotą pozostawiając matce przełożonej. Salomea i siostry przebywały w Zawichoście zaledwie kilka lat. Około roku 1260 - za zgodą papieża Aleksandra IV - Salomea wraz z siostrami przeniosły się do klasztoru w Grodzisku-Skale, 20 kilometrów na północ od Krakowa. Decyzję tę wymusiły łupieżcze napady Jadźwingów, Litwinów, Tatarów i Rusinów. Podczas jednego z barbarzyńskich najazdów doszczętnie zrujnowane zostały klasztorne dobra. Dodatkowym powodem mogło być także przeniesienie się dworu książęcego z Sandomierza do Krakowa.
 
 
Skała Najświętszej Maryi Panny
 
  Nowa fundacja książęcego rodzeństwa została wzniesiona na ruinach starego zamku zwanego Grodziskiem, usytuowanego na przepastnej, dostępnej tylko od jednej strony skale. Miejsce to w oficjalnych dokumentach nazywane było Kamieniem lub Skałą Najświętszej Maryi Panny. W skład fundacji wchodził kościół dedykowany św. Marii Magdalenie - patronce życia pokutniczego i pustelniczego, szczególnie czczonej w średniowieczu we franciszkańskich wspólnotach, niewielki klasztor oraz - podobnie jak w Zawichoście - szpital dla ubogich. W tym ustroniu siostry znalazły doskonałe warunki do życia kontemplacyjnego: spokój, samotność i ciszę. Niedostępność miejsca oraz otoczenie wspaniałej przyrody sprawiało, że mniszki czuły się bliżej Boga niż ludzi.
 
 
  
Bł. Salomea otaczająca płaszczem siostry; XVII-wieczny obraz z krakowskiego klasztoru klarysek

Fot. z archiwum Klasztoru Sióstr Klarysek w Krakowie

 
 
 
 
 Z Grodziska na Grodzką

Jednakże i Grodzisko na Skale niedługo było domem sióstr. Dopóki żyła Salomea, siostra panującego w stolicy księcia, nikt nie ośmielił się napaść na to zagubione wśród lasów, odludne miejsce. Jednak po jej śmierci zbójcy coraz śmielej podchodzili pod gródek. Dodatkowo ogromnym utrudnieniem dla sióstr był brak wody. Wydrążona w skale studnia często była pusta, więc po wodę trzeba było schodzić aż do rzeki Prądnik, a potem wynosić pełne wiadra po stromych kamiennych stopniach na górę. O ile było to jeszcze możliwe podczas ładnej pogody, tak podczas jesiennych słot i srogich zim, a co gorsza ewentualnego oblężenia, stawało się śmiertelnie niebezpieczne. W niewielkim konwencie panowała też ogromna ciasnota, ponieważ wspólnota się szybko rozwijała.

Zgon księcia Bolesława Wstydliwego (1279) rozpoczął kolejny okres destabilizacji politycznej. Na przełomie XIII i XIV w. doszło do napaści na klasztor w Grodzisku. Kilka sióstr poniosło śmierć, reszta zdołała uciec. Budowle zrujnowano i podpalono. Klasztor nie został już odbudowany. Dzięki protekcji księżnej Jadwigi, małżonki Władysława Łokietka, córki bł. Jolenty, siostry zostały przeniesione do Krakowa. Książę Władysław przekazał siostrom obwarowany pobenedyktyński kościół św. Andrzeja Apostoła przy dzisiejszej ulicy Grodzkiej oraz przyczynił się do rozbudowania klasztoru dla powiększającej się wciąż wspólnoty. Darowizna została zatwierdzona przez papieża Jana XXII. Pierwsze siostry przeniosły się ze Skały do Krakowa już w 1316 r., a ostatnie - w 1320 (był to rok koronacji Władysława Łokietka na króla Polski). Nieprzerwanie od tamtego czasu do dziś klasztor krakowski jest domem klarysek.

 
 
 
 święte niewiasty

W pewnym sensie owocem życia Salomei jest świętość dwóch niewiast: św. Kingi, bratowej Salomei, oraz młodszej siostry Kingi - bł. Jolenty. Kinga jako mała dziewczynka przez jakiś czas przebywała na dworze Kolomana i Salomei w Slawonii. Projekt małżeństwa księcia Bolesława z węgierską królewną narodził się prawdopodobnie z inspiracji Salomei. Salomeę, Bolesława i Kingę łączyła wzajemna miłość i szacunek oraz silne więzi rodzinne, które zacieśniły się jeszcze po powrocie Salomei do Polski.

Z kolei na dworze Bolesława i Kingi wychowywała się Jolenta, wydana później za księcia kalisko-gnieźnieńskiego Bolesława Pobożnego, z którym miała trzy córki. Jedna z nich, Jadwiga, została żoną księcia Władysława Łokietka, który przywrócił jedność korony polskiej. Wnukiem Jolenty był król Kazimierz Wielki - przez wielu uważany za najwybitniejszego władcę w dziejach Polski.

Zarówno Kinga, jak i Jolenta po śmierci mężów poszły w ślady Salomei: Kinga z kilkoma siostrami ze Skały dała początek nowej wspólnocie w Starym Sączu, zaś Jolenta - w Gnieźnie. Obie siostry dokonały żywota w założonych przez siebie klasztorach.

 
 
Tygodnik Tygodnik DOMINIK Tygodnik Miesiecznik Służba